વાયરલ સંસ્કૃતિ શું છે?
વાઈરલ કલ્ચર એ એવી પદ્ધતિ છે જે ડોકટરો એસટીડી પરીક્ષણ અથવા અન્ય જૈવિક નમૂનામાં હાજર રહેલા કોઈ પણ વાયરસને વિકસાવવા અને શોધી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, તેનો ઉપયોગ હર્પીઝ વ્રણમાંથી હર્પીસ વાયરસ વધવા માટે થઈ શકે છે. તે બેક્ટેરિયલ સંસ્કૃતિ કરતાં સહેજ વધારે સંકળાયેલું છે. આ કારણ છે, કારણ કે, બેક્ટેરિયાથી વિપરીત, વાયરસ પોતાના પર નકલ કરી શકતા નથી.
એક બેક્ટેરિયલ સંસ્કૃતિમાં યોગ્ય માધ્યમમાં નમૂનાનો ઇનકમિંગ સમાવેશ થાય છે જ્યાં બેક્ટેરિયા પ્રગતિ કરી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, વાયરલ કલ્ચર સંવેદનાત્મક કોશિકાઓના સંક્રમિત કરવા નમૂનાનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર છે. ત્યારબાદ વાઈરસને તે કોશિકાઓ સુધી વધવા અને અનુકરણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે છે જ્યાં સુધી તે શોધી શકાય તેવા સ્તરો સુધી પહોંચે નહીં.
વાયરલ કલ્ચર વિવિધ પ્રમાણમાં તેના આધારે નક્કી કરી શકે છે:
- શું વાયરસ સંસ્કારી છે
- કયા પ્રકારના કોષોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે
- સંસ્કૃતિની પ્રક્રિયામાં ઉપયોગમાં લેવાતી તકનીકો
જો કે, ચોક્કસ પદ્ધતિની અનુલક્ષીને, તે ધીમું છે. વાઈરલ કલ્ચર સામાન્ય રીતે ન્યુક્લીક-એસિડ એમ્પ્લીફિકેશન ટેસ્ટિંગ (NAAT) કરતાં વધુ સમય માંગી લે છે. તે પણ કૌશલ્ય મોટી ડિગ્રી જરૂર છે. પ્રયોગશાળામાં અને ક્લિનિસિને નમૂના લઈને આ બંને સાચા છે. વાયરસ ચેપી અને અકબંધ રહેવા માટે તે કુશળતા જરૂરી છે. આ કારણે, વાયરલ કલ્ચર તમામ એસટીડી પરીક્ષણ સાઇટ્સ પર ઉપલબ્ધ ન હોઈ શકે.
ઘણા પ્રકારનાં એસટીડી પરીક્ષણ સાથે, વાયરલ કલ્ચર સામાન્ય રીતે અજાણ્યા ચેપની નિદાનમાં માત્ર પ્રથમ પગલું છે. વાઈરસને સુસંસ્કૃત કર્યા પછી તેને ઓળખી લેવાની જરૂર છે. વિવિધ તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને આ કરી શકાય છે. તેમાં ન્યુક્લિયક એસિડ પરીક્ષણો, એન્ટિબોડી આધારિત પરીક્ષણો અને ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપીનો સમાવેશ થાય છે.
વાયરલ કલ્ચરનો ઉપયોગ સંશોધન સેટિંગ્સમાં પણ થાય છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ઈન વિટ્રોમાં મોટા પ્રમાણમાં વાયરસ પેદા કરવા માટેનો એક માર્ગ છે. જો કે, પ્રયોગશાળામાં કેટલાક પ્રકારનાં વાઇરસ ઉગાડવામાં અને શુદ્ધ થઈ શકે છે.
ઉદાહરણો:
વાઈરલ કલ્ચર અને / અથવા દૃશ્યમાન ચાંદામાંથી સામગ્રીનું ન્યુક્લિયક-એસિડ પ્રલંબિત પરીક્ષણ એ હર્પીસ પરીક્ષણ માટેનો ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ છે. જો કે, આ પ્રકારનાં પરીક્ષણ ફક્ત એવા લોકોમાં જ કરી શકાય છે કે જેઓ લક્ષણોવાળા જનનગરોમાં ફેલાવે છે. જાતીય અથવા મૌખિક હર્પીસ માટે એસિમ્પટમેટિક વ્યક્તિઓ માટે સ્ક્રીનીંગ માટે રક્ત પરીક્ષણોનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર છે. આ વાઈરસને બદલે વાયરસના ચોક્કસ પ્રકારો સામે એન્ટિબોડીઝને શોધી કાઢે છે. આવા લોહીના પરીક્ષણો શોધવાનું મુશ્કેલ હોઈ શકે છે, જોકે કેટલાક ડોકટરો તેમના અસ્તિત્વથી અજાણ છે અને અન્ય ડોકટરો તેનો ઉપયોગ કરવા માટે અનિચ્છા છે.
હરપીસ વાયરલ કલ્ચર વિવિધ પ્રકારોનો ઉપયોગ કરીને કરી શકાય છે. કમનસીબે, હર્પીસ ફાટી નીકળવાના તમામ તબક્કે તે સમાન અસરકારક નથી. જ્યારે વાયરલ કલ્ચર વેશિક્યુલર અને પાસ્ટ્યુલર હર્પીસ જખમ (> 90 ટકા) માં હર્પીસ વાઇરસને શોધી કાઢવામાં ખૂબ જ સારી છે, ત્યારે અલ્સેરેટિવ જખમ (~ 70 ટકા) માં વાયરસને શોધવામાં તે ખૂબ ઓછું છે. ઘૂંટણની શોધનો દર કે જે પોપડાની શરૂઆત કરે છે તે માત્ર 27 ટકા જેટલો થાય છે. વધુમાં, જે નમૂના પરીક્ષણ માટે પરિવહન થાય છે, અને તે યોગ્ય રીતે રેફ્રિજરેશન હોય છે તે વાયરલ કલ્ચરની અસરકારકતા પર નોંધપાત્ર અસર કરી શકે છે.
હર્પીસ પરીક્ષણના ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ તરીકે વાયરલ કલ્ચરને રાખવામાં આવે છે. જો કે, તે સારી રીતે કરવા મુશ્કેલ કસોટી હોઈ શકે છે. ઘણાં કારણોસર, જ્યારે કોઇને હર્પીસના લક્ષણો હોય અને રક્ત પરીક્ષણ દ્વારા હકારાત્મક હોય ત્યારે પણ નકારાત્મક વાયરલ કલ્ચર પરિણામ હોવાનું શક્ય છે. આવા ખોટા નેગેટિવ ઉદ્દભવી શકે છે, ઉદાહરણ તરીકે, જો ફાટી નીકળવાના અયોગ્ય તબક્કે પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હોય. જો તે નમૂના અયોગ્ય રીતે પરિવહન અને સંગ્રહિત કરવામાં આવે તો તે પણ થઇ શકે છે.
નોંધ: નિર્ણાયક હર્પીસના પરીક્ષણનાં પરિણામોની શોધ કરનારા લોકોને સામાન્ય રીતે ફાટી નીકળવાની શરૂઆત થતાં જ ડૉક્ટરની મુલાકાત લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આવું કરવાથી તેમના ચિકિત્સકને વાયરલ સંસ્કૃતિ સૌથી વધુ અસરકારક હોય ત્યારે બિંદુઓને ચકાસવા માટે સક્ષમ બનવાની સૌથી મોટી તક આપે છે.
સ્ત્રોતો:
ડોમેકિયા એમ, બશમાકોવા એમ, સેવિચેવા એ, કોલોમીક એન, સોકોલોવ્સ્કી ઇ, હોલન એ, ઉન્મો એમ, બલાર્ડ આરસી; ઇસ્ટર્ન યુરોપીયન નેટવર્ક ફૉર જાતીય અને પ્રજનનક્ષમ આરોગ્ય (ઇઇ એસઆરએચ નેટવર્ક). પૂર્વીય યુરોપીયન દેશોમાં જીની હર્પીઝના પ્રયોગશાળા નિદાન માટે માર્ગદર્શિકા. યુરો સર્વેઇલ 2010 નવે 4; 15 (44) pii: 19703