અસ્થિર શોલ્ડર્સ કે તેમની સોકેટ્સમાં કાપલી
ખભા સંયુક્ત એક જટિલ સંયુક્ત છે જે શરીરમાં અન્ય કોઇ પણ સંયુક્ત કરતાં વધુ ગતિ કરવાની મંજૂરી આપે છે. કારણ કે સંયુક્ત એ મોબાઈલ છે, તે ખૂબ મોબાઈલ હોવાનું વલણ ધરાવે છે અને તે અવ્યવસ્થા માટે સંભાવના ધરાવે છે. જે વ્યક્તિ ખભા ધરાવે છે જે સંયુક્ત રીતે ચુસ્ત રીતે બેસી શકતા નથી, તેમને ખભા અસ્થિરતા હોવાનું કહેવાય છે.
શોલ્ડર અસ્થિરતા એક એવી સ્થિતિ છે જ્યાં બોલ અને સોકેટ ખભા સંયુક્તના બોલ સોકેટમાંથી બહાર આવી શકે છે.
કેટલીકવાર બોલ સોકેટમાંથી બહાર આવે છે, જેને ખભા સબિલેક્સેશન કહેવાય છે. અન્ય સમયે, બોલ સંપૂર્ણપણે સોકેટમાંથી બહાર આવે છે, જેને ખભા ડિસલોકેશન કહેવાય છે.
ખભા અસ્થિરતાના બે સામાન્ય પ્રકારો છે:
- આઘાતજનક અસ્થિરતા: ખભામાં તીવ્ર ઈજા હોય ત્યારે, આઘાતજનક ખભા અસ્થિરતા થાય છે, જેમ કે પતન અથવા રમતની ઇજા ખભાને બળપૂર્વક તેની સોકેટમાંથી ખેંચી લેવામાં આવે છે, અને ઘણી વાર વિશિષ્ટ કાર્યવાહી સાથે સ્થિતિમાં પાછા મૂકવું આવશ્યક છે, કેટલીક વખત નિશ્ચેતનાની જરૂર પડે છે એક આઘાતજનક અવ્યવસ્થા ઘણીવાર અસ્થિબંધનને નુકશાન કરે છે જે બોલને સોકેટમાં પકડી રાખે છે અને ખભાને ભવિષ્યમાં ફરીથી વિસર્જન કરવા માટે બનાવે છે.
- મલ્ટી ડાયરેક્શનલ ઇન્સ્યુએલિટી: મલ્ટિ-દિશાસ્થિતિ અસ્થિરતા (ક્યારેક એમડી તરીકે સંક્ષિપ્ત થાય છે) ત્યારે થાય છે જ્યારે ખભા સંયુક્ત સોકેટમાં છૂટક છે. એક આઘાતજનક ઘટના નથી કે જે અસ્થિરતાને કારણ આપે છે, પરંતુ ખભામાં વધુ પડતી પાળીને વલણ છે, જે સંયુક્તમાં દુખાવો થાય છે. મોટેભાગે, મલ્ટિ-દિશાસ્થળ અસ્થિરતાના લક્ષણો ધરાવતાં લોકો ઓવરહેડ હલનચલન સાથે ખભાના ક્લંકિંગ અથવા સ્થળાંતરની ફરિયાદ કરે છે.
શોલ્ડર સ્થિરતાના ત્રણ પરિબળો એમડીઆઈમાં યોગદાન આપે છે
શરીરમાં કોઈ પણ સંયુક્ત સ્થિરતામાં ફાળો આપતા ત્રણ પરિબળો છે. આમાં શામેલ છે:
- બોની એનાટોમી: ખભાના હાડકાં આ સંયુક્તની સ્થિરતામાં બહુ ઓછું ફાળો આપે છે. આ સોકેટ ખૂબ જ છીછરા છે, અને ખભાને સ્થાને રાખવામાં કોઈ અન્ય માળખા વિના, તે બોલ સ્થિતિમાં નહીં રહે. તેની સરખામણી હિપ સંયુક્ત સાથે કરો, જેમાં ખૂબ ઊંડા સોકેટ હોય છે અને જ્યાં સોકેટમાંથી બોલને દૂર કરવો મુશ્કેલ છે.
- સ્ટેટિક સ્ટેબિલાઇઝર્સ: સ્ટેટિક સ્ટેબિલાઇઝર્સ એ અસ્થિબંધન છે જે સાંધાને ઘેરાયેલા છે. અસ્થિબંધન બે હાડકાંને એકસાથે જોડે છે. અસ્થિબંધન સાનુકૂળ હોય છે (તેઓ વળાંક આપી શકે છે), પરંતુ સ્થિતિસ્થાપક નથી (તેઓ પટ નથી). આઘાતજનક ખભા અસ્થિરતા ધરાવતા લોકો ઘણીવાર ખભા સંયુક્તના અસ્થિબંધન ફાડી નાખે છે. મલ્ટી-દિશામાં અસ્થિરતા ધરાવતાં લોકોમાં ઘણીવાર છૂટક અસ્થિબંધન હોય છે. હકીકતમાં, આનુવંશિક અસ્થિબંધનની સ્થિતિ છે જે ગંભીર મલ્ટી-દિશામાં અસ્થિરતા પેદા કરી શકે છે.
- ડાયનેમિક સ્ટેબિલાઇઝર્સ: ગતિશીલ સ્ટેબિલાઇઝર્સ એ ખભાની આસપાસ સ્નાયુઓ અને રજ્જૂ છે. આ સ્નાયુઓમાં ચક્રાકાર કફનો સમાવેશ થાય છે, જે સ્નાયુઓનું જૂથ કે જે ખભાના બોલની આસપાસ છે. ડાયનેમિક સ્ટેબિલાઇઝર્સ લવચીક છે, અને તે પણ સ્થિતિસ્થાપક છે. મલ્ટી-દિશાસ્થળ અસ્થિરતાવાળા ઘણા લોકો ઢીલા અસ્થિબંધનને વળતર આપવા માટે ગતિશીલ સ્ટેબિલાઇઝર્સને મજબૂત બનાવી શકે છે.
મલ્ટી-દિશાના ખભાના અસ્થિરતાના લક્ષણોમાં ઓવરહેડ પ્રવૃત્તિઓમાં પીડા અને મુશ્કેલીનો સમાવેશ થાય છે. મલ્ટિ-દિશાસ્થિતિ અસ્થિરતાવાળા લક્ષણો ધરાવતા મોટા ભાગના લોકો એથ્લેટિક્સમાં ભાગ લે છે જે સ્વિમિંગ, જિમ્નેસ્ટિક્સ અને સોફ્ટબોલ સહિત ઓવરહેડ હલનચલનનો સમાવેશ કરે છે. મલ્ટી-દિશા અસ્થિરતા દ્વારા યંગ સ્ત્રીઓને સૌથી વધુ અસર થાય છે.
સારવાર
ખભાના આઘાતજનક અસ્થિરતા માટે સારવારથી એમડીઆઈની સારવાર અલગ છે.
મોટા ભાગે, લોકો બિન-શસ્ત્રક્રિયાની સારવાર સાથે બહુ-દિશામાં અસ્થિરતામાંથી પુનઃ પ્રાપ્ત કરી શકે છે; આમાં ઉચ્ચ સ્તર, સ્પર્ધાત્મક એથ્લેટ્સનો સમાવેશ થાય છે.
સારવાર ખભા સંયુક્ત ગતિશીલ સ્ટેબિલાઇઝર્સ મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. વધુમાં, મલ્ટી-દિશામાં અસ્થિરતા ધરાવતા ઘણા લોકોને નબળી ખભા મિકેનિક્સ હોવાનું માનવામાં આવે છે-વિશેષરૂપે, તેમના ખંજવાળ (ખભા બ્લેડ) હલનચલન તેમના ખભા ચળવળ સાથે સારી રીતે સંકલિત નથી. સામાન્ય સ્કૅપ્યુલર ગતિને પુન: સ્થાપિત કરીને, અને ચક્રાકાર કફ સહિતના ગતિશીલ સ્ટેબિલાઇઝર્સને મજબૂત બનાવવું, ખભા સંયુક્ત ફંક્શન ઘણી વખત સુધારી શકે છે.
અસંખ્ય અભ્યાસો દર્શાવે છે કે જે દર્દીઓને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે, તેઓ મોટાભાગના દર્દીને ધ્યાન કેન્દ્રિત ખભાના પુનર્વસવાટ કાર્યક્રમ સાથે મલ્ટિ-દિશાસ્થિત અસ્થિરતામાંથી પુનઃ પ્રાપ્ત કરી શકે છે. આશરે 85% જેટલા દર્દીઓ જેમ કે પ્રોગ્રામ પસાર કરે છે તેઓ સારા પરિણામોની જાણ કરશે. એવા કેટલાક લોકો છે જે સુધારવા માટે નિષ્ફળ જાય છે અને અંતે તેઓ ખભા સર્જરી કરી શકે છે.
સર્જરી
એમડીઆઇ માટે શસ્ત્રક્રિયાની કાર્યવાહી એવા દર્દીઓ માટે ગણવામાં આવે છે કે જેઓ લાંબી બિન-શસ્ત્રક્રિયાની સારવાર કર્યા પછી ખભામાંથી બહાર આવતા ખભાના સતત લક્ષણો ધરાવે છે. મોટે ભાગે, શસ્ત્રક્રિયામાં અસ્થિબંધન કે જે ખભાની ફરતે ઘેરાયેલા હોય તેને કડક કરવાનું છે. કેટલાક સર્જનો આ આર્થ્રોસ્કોપિકલી અને પ્રાકૃતિક સર્જીકલ ચીકણો દ્વારા અન્યને કરવાનું પસંદ કરે છે.
લાંબા સમય પહેલા, થર્મલ સંકોચન તરીકે ઓળખાતી કાર્યવાહી કરવા માટે પ્રચલિત બન્યું હતું, ગરમી ચકાસણીઓનો ઉપયોગ કરીને સંયુક્ત કેપ્સ્યુલને સજ્જ કરવા માટે ખભામાં સોફ્ટ પેશીને તટસ્થ કરવા આ થર્મલ સંકોચન પ્રક્રિયા ખૂબ જ નબળી પરિણામો સાબિત થઈ છે, અને ઘણીવાર વધુ સર્જિકલ સારવારની જરૂર છે.
મલ્ટી-દિશાસ્થિતિ અસ્થિરતા માટેની શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રક્રિયા એ કેપ્સ્યુલર શિફ્ટ અથવા કેપ્સ્યુલર પેલિકેશનનું એક સ્વરૂપ છે, જે બંને કાર્યવાહી છે જે ખભાના કેપ્સ્યુલને સજ્જ કરે છે. વધુમાં, કેટલાક સર્જકો ચક્રાકાર અંતરાલ બંધ કરશે, એવી પ્રક્રિયા છે જે બે ચક્રાકાર કફ સ્નાયુઓ વચ્ચે અંતર બંધ કરે છે.
વિવિધ દિશામાં અસ્થિરતા માટે શસ્ત્રક્રિયા બાદ પુનર્વસન સામાન્ય રીતે ઘણા મહિનાઓ સુધી ચાલે છે શરૂઆતમાં, શસ્ત્રક્રિયા બાદ, કઠણ પેશીઓને મજબૂત રીતે મટાડવામાં આવે તે માટે ખભાને સ્થિર કરવામાં આવે છે, અને પછી ગતિશીલતા પાછો મેળવવાની શરૂઆત થઈ છે, પછી મજબૂત બનાવવું. મોટાભાગના રમતવીરોને 6 મહિનાની અંદર પૂર્ણ પ્રવૃત્તિ શરૂ કરવાની મંજૂરી છે.
સ્રોત:
ગાસ્કિલ ટીઆર, એટ અલ "શોલ્ડર મલ્ટિડાઇરેક્શનલ ઇન્સ્ટાબિલિટીનું સંચાલન" જે એમ એકેડ ઓર્થોપ સર્જરી ડિસેમ્બર 2011; 19: 758-767.