પોલીસીસ્ટિક અંડાશય સિન્ડ્રોમ (પીસીઓએસ) એક મેટાબોલિક સિન્ડ્રોમ છે, એક એવી પ્રાથમિક વસ્તુઓ છે કે જેની સાથે મહિલા તેની સ્થિતિને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે, તેનું વજન ઓછું કરવું અને તંદુરસ્ત આહાર જાળવવાનું છે. ઘણા અભ્યાસોમાં હોર્મોનલ અસમતુલા, ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર , મેદસ્વીતા અને પીસીઓએસ વચ્ચે સંગઠનો જોવા મળ્યા છે.
વિટામિન્સ અને ખનીજ કોઈપણ તંદુરસ્ત આહાર યોજનાનો એક આવશ્યક ભાગ છે અને ઘણી વખત તે સૌથી વધુ દુર્લક્ષ છે
તાજેતરના અભ્યાસોમાં, વિટામિનની ઉણપો અને પીસીઓએસ વચ્ચે કરવામાં આવેલા સહસંબંધો છે. વાસ્તવમાં, 2014 માં મહિલા મઠ આરોગ્યના આર્કાઇવ્ઝમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે વિટામિન ડીની ઉણપ પીસીઓએસ ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં ડિપ્રેસિવ લક્ષણો માટે સુધારેલું જોખમ પરિબળ હોઇ શકે છે.
વિટામિન્સની ઉણપનો પીસીઓએસ પર અસર કેવી રીતે થાય છે
શરીરના અંદરના વિટામિન્સનું મહત્વનું કાર્યો છે ઉદાહરણ તરીકે, વિટામિન ડીની ઊણપ વારંવાર ઇન્સ્યુલિન પ્રત્યે પ્રતિકાર, પીસીઓએસ, અને ડિપ્રેશન સાથે સંકળાયેલી છે.
પીસીઓએસ ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં, ઉચ્ચ ઇન્સ્યુલિનનું સ્તર બીજકોષને વધુ એન્ડ્રોજન (હાર્મોનનું જૂથ કે જે પુરૂષ લક્ષણો અને રિપ્રોડક્ટિવ પ્રવૃત્તિમાં ભૂમિકા ભજવે છે) બનાવવાનું કારણ બની શકે છે. આના કારણે શરીરમાં વાળ, ખીલ, અને અનિયમિત અથવા થોડા ગાળામાં વધારો થઈ શકે છે.
ઇન્સ્યુલિન હોર્મોન છે જે શરીરના કોશિકાઓ અને પેશીઓને ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ કરવામાં મદદ કરે છે અને ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકારથી ડાયાબિટીસ અને પીસીઓએસ એમ બંને માટે તમારા જોખમમાં વધારો કરી શકે છે.
અગાઉ એવું દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ફોલેટ અને વિટામિન બી (12) ઉપચાર મેટાબોલિક સિન્ડ્રોમ ધરાવતા દર્દીઓમાં ઇન્સ્યુલિન પ્રત્યે પ્રતિકારને સુધારવા માટે થાય છે.
વિટામિન્સ શું છે અને તેઓ કેવી રીતે કામ કરે છે?
Coenzymes તરીકે તેમના કામ કરવાથી વિટામિન્સ સહાય ઉત્સેચકો. એન્ઝાઇમ ખાસ પ્રોટીન છે જે ચોક્કસ રસાયણ પ્રતિક્રિયાનું કારણ બને છે. ઘણા ઉત્સેચકોને સહઉત્સેચકની જરૂર પડે છે, જે એન્ઝાઇમના જરૂરી ભાગ બનાવે છે. તેના સહઉત્સેચક વગર, હજારો રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ અપૂર્ણ રહેશે.
બે અલગ અલગ પ્રકારના વિટામીન છે:
- ચરબી દ્રાવ્ય વિટામિન્સને ખાસ ચરબીના અણુઓની જરૂર છે જેને રસાયણોમાં દાખલ કરવા પહેલાં લ્યુમ્ફેટિક સિસ્ટમમાં તેમની સાથે શોષાઈ જાય છે. એકવાર લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશ્યા પછી, રુધિરવાહિનીઓ દ્વારા તેમને લાવવા માટે પ્રોટીનની જરૂર છે. ફેટી પેશીઓમાં વધારે પ્રમાણમાં સંગ્રહ કરવામાં આવે છે, કારણ કે આવા વિશાળ માત્રાને એકઠા કરવા શક્ય છે કે તેઓ ઝેરી બની શકે છે. આ સામાન્ય રીતે અયોગ્ય વિટામીન પૂરકો લેવાના કારણે થાય છે, કારણ કે આહારમાં અસંતુલન નથી. વિટામીન એ, ડી, ઇ અને કે ચરબી દ્રાવ્ય છે.
વિટામીન ડી, જેને ઘણીવાર સૂર્યપ્રકાશ વિટામિન કહેવાય છે, તે રક્ત ખાંડને નિયંત્રિત કરવામાં અને ઇન્સ્યુલિન સંવેદનશીલતાને સુધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. પીસીઓએસ ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં વિટામિન ડીના નીચા સ્તરે ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર અને સ્થૂળતા સાથે પણ સંકળાયેલા છે.
- પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સને લોહીના પ્રવાહમાં શોષણ માટે ખાસ પ્રોટીનની જરૂર નથી અને લોહી અને શરીરના કોશિકાઓ વચ્ચે મુક્તપણે ખસેડવા માટે સમર્થ છે. વધુ પડતી રકમ પેશાબમાં સ્ત્રાવ થાય છે, ઝેરી બિલ્ડ-અપને અટકાવી રહી છે. વિટામિન્સ બી અને સી પાણી દ્રાવ્ય વિટામીન છે.
પીસીઓએસના લક્ષણો સુધારવા માટે બી વિટામિન્સ ખૂબ મહત્ત્વના છે કારણ કે યકૃતને તમારા 'જૂના' હોર્મોન્સને હાનિકારક પદાર્થોમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે જરૂરી છે, જે પછી શરીરમાંથી વિસર્જન થઈ શકે છે.
વિટામિન્સ બી 2, બી 3, બી 5, અને બી 6 નીચેના વજનમાં વજનને નિયંત્રિત કરવા માટે ખૂબ ઉપયોગી છે:
- વિટામિન બી 2: ઊર્જામાં ચરબી, ખાંડ અને પ્રોટીનની પ્રક્રિયા કરે છે.
- વિટામિન બી 3: શર્કરા સહિષ્ણુતા પરિબળનો એક ઘટક જે દરરોજ રક્ત ખાંડ વધે છે, જે સંતુલનમાં સ્તરો જાળવવા માટે મદદ કરે છે.
- વિટામિન બી 5: ચરબીના ચયાપચયને નિયંત્રિત કરીને વજન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
- વિટામિન બી 6: સામાન્ય થાઇરોઇડ હોર્મોન ઉત્પાદન માટે જરૂરી હોર્મોન સંતુલન જાળવી રાખે છે અને બી 2 અને બી 3 સાથે. આ 3 વિટામિનોની ખામી થાઇરોઇડ કાર્યને અસર કરે છે અને પરિણામે ચયાપચયની અસર થાય છે.
અસર ખનિજો પીસીઓએસ પર છે
ખનિજો અકાર્બનિક પદાર્થો છે, જેનો અર્થ છે કે તેઓ જીવંત નથી અથવા છોડ અથવા પ્રાણીઓ જેવા જીવંત ચીજોમાંથી ઉદ્ભવતા નથી.
ખનીજો શરીરની પાચન પ્રક્રિયા અથવા ખોરાકની તૈયારી દ્વારા નષ્ટ થતા નથી અને હંમેશા તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ જાળવી રાખે છે, તેમ છતાં તેઓ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ પસાર કરે છે.
ખનિજોના ઉદાહરણોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- સોડિયમ
- પોટેશિયમ
- કેલ્શિયમ
- મેગ્નેશિયમ
મિનરલ્સ શરીરના ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે. હાડકાં અને દાંત મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને ફોસ્ફરસના બનેલા હોય છે. શરીરના અંદરના પ્રવાહીનું સંતુલન મોટે ભાગે ખનિજની ચળવળને કારણે છે, જેમ કે સોડિયમ, પોટેશિયમ અને ક્લોરાઇડ વિવિધ શરીર ખંડની અંદર. કેલ્શિયમ અને પોટેશિયમ ચેતા સંકેતો અને સ્નાયુ સંકોચનના ટ્રાન્સમિશનમાં કી ખેલાડીઓ છે.
શરીર ખનીજ પર આધાર રાખીને વિવિધ રીતે ખનીજનું સંતુલન જાળવે છે. કેલ્શિયમ શરીરમાં અને હાડકાંમાં સંગ્રહિત થાય છે અને જ્યારે તેને શરીરમાં બીજે ક્યાંય જરૂરી હોય ત્યારે છોડવામાં આવે છે. જ્યારે શરીરમાં કેટલાક કી ખનીજ ખૂટે છે, જેમ કે લોહ, શરીરમાં તે પાચન દરમિયાન શોષાયેલી રકમમાં વધારો થશે. સામાન્ય રીતે, ખનીજ કે જે શરીરની પેશીઓમાં સંગ્રહિત નથી તે ઝેરી સ્તરોમાં એકઠું થતું નથી કારણ કે વધુ પ્રમાણમાં કચરામાં વિસર્જન કરવામાં આવશે. અનાજ, શાકભાજી, ડેરી અને પ્રોટીન આહાર ખનિજોના સારા સ્ત્રોત છે, જ્યારે ફળો, તેલ અને શર્કરા નથી.
કેલ્શિયમ શોષણ માટે વિટામિન ડી જરૂરી છે, જે આગળ જતા પીસીઓએસ સાથેના મહિલાઓને યોગ્ય વિટામિન અને ખનિજનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે.
મેગ્નેશિયમ અમારી નર્વસ સિસ્ટમને શાંત કરે છે અને કોર્ટીસોલના અતિશય ઉત્પાદનને અટકાવે છે (એક તણાવ હોર્મોન). જ્યારે આપણે તાણ હેઠળ છીએ ત્યારે તેનો અર્થ એ છે કે શરીર મેગ્નેશિયમ પણ ગુમાવે છે કારણ કે તે મૂત્રપિંડ પાસેના ગ્રંથીઓમાં સહાય કરે છે, જે કોર્ટિસોલ બનાવે છે ત્યારે થાકી જાય છે. ફેરફાર કરાયેલી કોર્ટિસોલ મેટાબોલિઝમને કારણે પી.સી.ઓ.ઓ.એસ. ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં વધુ ઍ્રોન્ટોન હોઈ શકે છે કે નહીં તે જોવા માટે સ્ટડીઝ ચાલી રહી છે.
સ્ત્રોતો:
ડુડેક, સુસાન જી. ન્યુટ્રીશન એસેન્શિયલ્સ ફોર નર્સિંજ પ્રેક્ટીસ 4 થી એડિશન. લિપ્પિનકોટ, વિલિયમ્સ અને વિલ્કીન્સ ફિલાડેલ્ફિયા: 2001.
નકવી એસ, એટ અલ પોલીસીસ્ટિક અંડાશયના સિન્ડ્રોમ સાથે સ્ત્રીઓમાં ડિપ્રેસનની આગાહી કરનારાઓ. મહિલા માનસિક આરોગ્ય આર્કાઇવ્ઝ